Nauka chińskiego: pisanie znaków z lekcji 1

Wybierz sposób prezentacji kolejności kresek:

从 cóng: od, z (czasownik przyimkowy wprowadzający punkt wyjścia)

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 人 człowiek (podwojony).
Etymologia: 从 cóng to ideogram złożony z dwóch ludzi 人. Pierwotnie przedstawiał dwie osoby idące razem lub podążanie za kimś 從. Później jego zapis rozbudowano do postaci 從 i dopiero uproszczenie pisma przywróciło mu pierwotną formę 从 znaną z najdawniejszych inskrypcji. W szerszym znaczeniu przyjął znaczenia „od”, „iść za kimś” lub „być posłusznym”.

Ewolucja znaku:

Kości wróżebne Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe Uproszczony
從 从 从 從 從 从
地 dì: ziemia, grunt

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 土 ziemia; 也 wąż/naczynie.
Etymologia: 地 dì to ideogram złożony z ziemi 土 tǔ i węża 也 yě. Węże są bardzo liczne na polach południowych Chin (w regionie Jangcy) i przywodzą na myśl przynależność do ziemi, w której żyją.

Ewolucja znaku:

Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
地 地 地 地
店 diàn: sklep, sklepik
Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 广 rozległy; 占 zajmować.
Etymologia: 店 diàn to ideofonogram (znak fonetyczno-semantyczny) złożony z klucza 广 guǎng „rozległy” i z 占 zhàn „zajmować”. Pierwotnie znak zawierał po lewej stronie element ziemi. Oznaczał wtedy zajazd lub skład towarów, a następnie jego znaczenie rozszerzyło się na wszelkiego rodzaju handel detaliczny.

Ewolucja znaku:

Pismo urzędnicze Pismo standardowe
店 店
Słownictwo:
  • 书店 shūdiàn: księgarnia (poziom 1, lekcja 13)
  • 饭店 fàndiàn: restauracja (poziom 1, lekcja 17)
  • 水果店 shuǐguǒdiàn: sklep z owocami. Znak 店 stawia się więc za nazwą tego, co sprzedaje sklep.
交 jiāo: (krzyżować się, wymieniać), na tym etapie nie występuje samodzielnie (wchodzi w skład słowa 公交车 gōngjiāochē)

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 亠 pokrywa; 父 ojciec (jedynie podobieństwo graficzne).
Etymologia: 交 jiāo to piktogram przedstawiający stojącą osobę ze skrzyżowanymi nogami. Pierwotne znaczenie to więc „krzyżować”, skąd „krzyżować się”, „stykać się”, a dalej „wymieniać”, „komunikować się” lub „przekazywać”. To właśnie idea wymiany i przepływu sprawiła, że 交 wszedł do słownictwa związanego z transportem: 公交车 to skrót dłuższego wyrażenia oznaczającego „pojazd komunikacji publicznej”.

Ewolucja znaku:

Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
交 交 交 交
Słownictwo:
  • 公交车 gōngjiāochē: autobus (miejski)
路 lù: droga, ulica

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 足 stopa; 各 każdy.
Etymologia: 路 lù to ideogram złożony z 足 zú (stopa) i z 各 gè (każdy), który pierwotnie oznaczał „przychodzić”. Na początku znak przedstawiał drogę przemierzaną stopami lub szlak komunikacyjny. W szerszym znaczeniu oznacza dziś „drogi”, „trasy” lub „dojazdy”. Spotkasz go w nazwach chińskich ulic oraz w dialogu: 上海的路太多.

Ewolucja znaku:

Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
路 路 路 路
旁 páng: bok, strona

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 亠 pokrywa; 丷 odwrócone „osiem”; 冖 dach; 方 kwadrat.
Etymologia: 旁 páng to dawny ideogram. Jego archaiczna forma w inskrypcjach na naczyniach z brązu łączyła komponent 凡 fán (przedstawiający tacę lub kwadratowe naczynie) umieszczony nad 方 fāng (kwadrat). Ewolucja graficzna przekształciła 凡 we współczesną formę 亠 + 丷 + 冖, zachowując 方 jako podstawę. Od starożytności znak oznacza bok lub obok.

Ewolucja znaku:

Kości wróżebne Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
旁 旁 旁 旁 旁
Słownictwo:
  • 旁边 pángbiān: obok, bok. Zwróć uwagę, że to określenie miejsca występuje tylko w formie z przyrostkiem 边.
铁 tiě: żelazo

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 钅 metal; 失 shī tracić (przybliżony komponent fonetyczny).
Etymologia: 铁 tiě to uproszczona forma znaku 鐵. To ideofonogram złożony z klucza metalu 钅 (uproszczenie znaku 金 jīn, który oznacza „metal” lub „złoto”) oraz, w formie tradycyjnej, ze złożonego komponentu fonetycznego 戜, zastąpionego później prostszym 失 shī w czasie upraszczania pisma. Od starożytności znak oznacza żelazo, metal, z którego wyrabiano narzędzia i broń – a dziś także szyny.

Ewolucja znaku:

Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe Uproszczony
铁 鐵 鐵 铁
Słownictwo:
  • 地铁 dìtiě: metro. Dosłownie „podziemne żelazo”: to skrót od 地下铁路 dìxià tiělù, czyli „podziemnej drogi żelaznej” (po polsku kolej też nazywano kiedyś „drogą żelazną”) – cztery znaki, które już wszystkie znasz!
往 wǎng: w kierunku, do (czasownik przyimkowy wprowadzający kierunek)

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 彳 krok, chód; 主 pan, władca (jedynie podobieństwo graficzne).
Etymologia: 往 wǎng to ideofonogram. Dawna forma przedstawiała stopę umieszczoną nad komponentem fonetycznym 王 wáng (król): stopa wskazywała ruch, a król podawał wymowę. Później dodano po lewej klucz chodzenia 彳, a prawa część stylizowała się, aż zaczęła przypominać 主. Pierwotne znaczenie to „iść w kierunku”, stąd dzisiejsze użycie jako czasownika przyimkowego kierunku, a w szerszym znaczeniu także „miniony, dawny” (to, ku czemu nie można już pójść).

Ewolucja znaku:

Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
往 往 往 往
右 yòu: prawo, prawa strona

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 𠂇 ręka; 口 usta.
Etymologia: 右 yòu to ideofonogram złożony z ręki 𠂇 i z 口 kǒu (usta). Pierwotnie, w inskrypcjach na kościach wróżebnych, przedstawiał prawą rękę. Później dodano usta 口 i całość zaczęła symbolizować pomaganie słowem lub wydawanie poleceń, co odzwierciedla rozszerzenie znaczenia w kierunku „pomagać”.

Ewolucja znaku:

Kości wróżebne Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
右 右 右 右 右
Słownictwo:
  • 右边 yòubiān: po prawej, prawa strona. Po 往 używa się 右 samodzielnie: 往右走.
站 zhàn: stacja, przystanek; stać

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 立 stojący; 占 zhàn zajmować.
Etymologia: 站 zhàn to ideofonogram łączący komponent 立 lì „stojący” i element fonetyczny 占 zhàn. Pierwotnie znak oznaczał pozycję stojącą, a następnie, w szerszym znaczeniu, miejsce, w którym się zatrzymujemy (na przykład stację lub przystanek). Służy też do liczenia przejechanych stacji, jak w dialogu: 我们坐几站?

Ewolucja znaku:

Pismo urzędnicze Pismo standardowe
站 站
Słownictwo:
  • 车站 chēzhàn: dworzec, przystanek (autobusowy), stacja
  • 火车站 huǒchēzhàn: dworzec (kolejowy)
  • 地铁站 dìtiězhàn: stacja metra
走 zǒu: iść, chodzić; odchodzić

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 走 jest komponentem graficznym.
Etymologia: 走 zǒu przedstawia człowieka w ruchu: dawna forma ukazywała człowieka wymachującego rękami nad stopą, co symbolizowało bieg. W klasycznym języku chińskim 走 oznaczał zresztą „biec”; z czasem znaczenie złagodniało do „iść”, „odchodzić”.

Ewolucja znaku:

Kości wróżebne Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
走 走 走 走 走
左 zuǒ: lewo, lewa strona

Pisanie znaku:

Komponenty graficzne: 𠂇 ręka; 工 narzędzie.
Etymologia: 左 zuǒ to dawny piktogram przedstawiający lewą rękę. W archaicznej formie na kościach wróżebnych wyraźnie ukazywał rękę zwróconą w lewo. Współczesny znak składa się z dwóch elementów: górnego komponentu 𠂇 (wywodzącego się z przedstawienia ręki) i dolnego komponentu 工 gōng (narzędzie), co symbolizuje pomaganie (lewa ręka trzyma narzędzie, by pomóc prawej w pracy). To połączenie wyraża podstawowe znaczenia „lewy” i „pomoc”.

Ewolucja znaku:

Kości wróżebne Brązy Pismo pieczęciowe Pismo urzędnicze Pismo standardowe
左 左 左 左 左
Słownictwo:
  • 左边 zuǒbiān: po lewej, lewa strona. Tak jak w przypadku 右: po 往 używa się 左 samodzielnie – 不往左,往右走.