Nauka chińskiego: gramatyka z lekcji 5

Liczba mnoga z 们

Przyrostek 们 men dodaje się do zaimków osobowych i do niektórych rzeczowników oznaczających osoby, aby utworzyć liczbę mnogą:

我 ⟶ 我们 wǒmen: my
你 ⟶ 你们 nǐmen: wy
他 ⟶ 他们 tāmen: oni (mężczyźni lub grupa mieszana)
她 ⟶ 她们 tāmen: one (same kobiety) – dokładnie tak jak w polszczyźnie

们 dodaje się też do niektórych rzeczowników, aby nazwać grupę:
同学们 tóngxuémen: koledzy z klasy (gdy zwracamy się do całej grupy).

Różnica między 哪 a 什么

Jak widać w słownictwie, narodowość tworzy się, dodając słowo „człowiek” 人 rén do nazwy kraju.
中国 Chiny ⟶ 中国人 Chińczycy
法国 Francja ⟶ 法国人 Francuzi

Pytanie tworzy się, wstawiając 哪 nǎ w miejsce pierwszej sylaby nazwy kraju:
你是哪国人？ Nǐ shì nǎguórén? Z jakiego kraju jesteś?

哪 znaczy „który, jaki?” przy wyborze ze zbioru policzalnego: krajów nie jest nieskończenie wiele.
什么 znaczy „co, jaki?” w przypadku zbioru niepoliczalnego: różnych ludzi jest nieskończenie wiele.

Przysłówek 都

都 dōu „wszyscy” jest w chińskim przysłówkiem, dlatego stoi przed czasownikiem albo przed innym przysłówkiem poprzedzającym czasownik.

Przykład: 我们都是法国人。 Wǒmen dōu shì Fǎguó rén. Wszyscy jesteśmy Francuzami.

„Nie wszyscy” to 不都:
她们不都说汉语。 Tāmen bù dōu shuō Hànyǔ. Nie wszystkie mówią po chińsku.

都不 tłumaczy się jako „nikt (żaden)”, dosłownie „wszyscy… nie”:
我的学生都不会说日语。 Wǒ de xuésheng dōu bú huì shuō Rìyǔ. Żaden z moich uczniów nie mówi po japońsku.

Kolejność tych dwóch znaków zmienia wszystko. Ten błąd widzę na wszystkich poziomach, także u zaawansowanych uczniów: poświęć teraz czas, by dobrze utrwalić tę różnicę.

Przykłady z dialogu:
他们都是我的同学。 Tāmen dōu shì wǒ de tóngxué. Oni wszyscy są moimi kolegami z klasy.
他们不都会说汉语。 Tāmen bù dōu huì shuō Hànyǔ. Nie wszyscy umieją mówić po chińsku.
我们都不会写汉字。 Wǒmen dōu bú huì xiě Hànzì. Nikt z nas nie umie pisać chińskich znaków.

Czasownik modalny 会

W słownictwie pojawiły się już trzy czasowniki czynnościowe: 学 xué uczyć się, 说 shuō mówić, 写 xiě pisać.

会 huì to czasownik modalny, który znaczy „umieć coś robić” – chodzi o umiejętność nabytą, którą polszczyzna, tak jak chiński, odróżnia od „móc”. Stoi przed czasownikiem głównym:
他会说法语。 Tā huì shuō fǎyǔ. On umie mówić po francusku.

W pytaniu twierdząco-przeczącym (typu „A-nie-A”) podwaja się czasownik, którego dotyczy pytanie. W zdaniu „Czy umiesz mówić po chińsku?” pytamy o to, czy ktoś „umie”:
你会不会说汉语？ Nǐ huì bú huì shuō hànyǔ?

Partykuła 呢: zaciekawienie i lekkie zdziwienie

W lekcji 2 była mowa o tym, że 呢 ne służy do odwracania pytania („A ty?”). Ale wyraża też lekkie zdziwienie lub nacisk.

Przykład z dialogu:
她是哪国人呢？ Tā shì nǎ guó rén ne? A ona, z jakiego kraju jest? (z odcieniem zaciekawienia)

Użycie 是不是 z 都

W dialogu pojawia się zdanie:
你们是不是都学中文？ Nǐmen shì bú shì dōu xué zhōngwén? Czy wy wszyscy uczycie się chińskiego?

Przysłówek 都 nie przeszkadza tu w utworzeniu formy twierdząco-przeczącej, ponieważ odnosi się do czasownika 学 – nie do 是. Podwaja się tu 是 zamiast czasownika stojącego po 都.

Czasownik 是 na początku zdania pełni funkcję wyróżniającą: służy podkreśleniu. To inne użycie tego czasownika, do którego jeszcze wrócimy.