Pismo tradycyjne
Pismo chińskie występuje dziś w dwóch odmianach: uproszczonej (używanej w Chinach kontynentalnych i w Singapurze) oraz tradycyjnej (używanej na Tajwanie, w Hongkongu i Makau).
Po przejęciu władzy w 1949 roku chiński rząd komunistyczny rozpoczął reformę pisma, która polegała na uproszczeniu znaków, by ułatwić ich naukę, oraz na stworzeniu alfabetu fonetycznego opartego na literach łacińskich – pinyinu.
Spośród ponad 50 000 istniejących znaków uproszczono 2236. Warto więc pamiętać, że „tradycyjny odpowiednik” istnieje tylko dla części znaków.
50 000 znaków to liczba, która przeraża. Warto jednak pamiętać, że przeciętny Chińczyk zna od 3000 do 4000 znaków. Historia pisma chińskiego jest bardzo długa – liczy ponad 3000 lat – a dorobek literacki jest imponujący. Wiele znaków wyszło z użycia. 900 najczęstszych znaków chińskich pozwala przeczytać 90% znaków w gazecie. Odsetek ten rośnie do 97,97% przy 2500 znakach i do 99,48% przy 3500 znakach.
Kursy na tej stronie opierają się na piśmie uproszczonym. Pismo tradycyjne jest proponowane jako opcja dla tych, którzy chcą poznać obie formy pisma. Kursy zaprojektowano tak, by maksymalnie ułatwić tę naukę. Zasada dydaktyczna polega na tym, by przedstawiać pismo tradycyjne jako logiczne przedłużenie kursu, wplecione w jego tok, tak aby nie trzeba było uczyć się wszystkiego od nowa. Kursy i ćwiczenia są zbudowane tak, by nauczyć cię swobodnie przechodzić od jednego pisma do drugiego.
Aby skutecznie uczyć się znaków tradycyjnych, warto pamiętać, że upraszczanie przebiegało według pewnych reguł. Uczącemu się chińskiego przydadzą się trzy z nich:
1. Uproszczenie dotyczy komponentu znaku i obejmuje wszystkie znaki, które zawierają ten komponent. Przykładowo znany ci już znak 吗 składa się z 口 („usta”) i z 马 („koń”). Komponent „koń” 马 to uproszczona forma znaku 馬. Dlatego we wszystkich znakach zawierających komponent „koń” 馬 komponent ten jest uproszczony w ten sam sposób:
媽 ⟶ 妈 螞 ⟶ 蚂 碼 ⟶ 码 嗎 ⟶ 吗 itd.
Podobnie jest ze znakiem 见 („widzieć”), który jest uproszczoną formą znaku 見 i występuje jako komponent w niektórych innych znakach:
現 ⟶ 现 視 ⟶ 视 寬 ⟶ 宽 itd.
Ta logika pozwala przyswoić wiele par znaków uproszczonych ⇆ tradycyjnych i znacznie przyspiesza naukę tradycyjnego pisma chińskiego.
2. Druga reguła upraszczania, przydatna dla uczącego się, to zastąpienie części fonetycznej znaku chińskiego. Niektóre znaki chińskie, zwane ideofonogramami (znakami fonetyczno-semantycznymi), składają się z części wskazującej znaczenie i z części podpowiadającej wymowę (czasem nieoczywistej ze względu na ewolucję wymowy chińskiej). Na przykład znak 種 zhòng „sadzić” składa się z lewej strony z elementu 禾 „zboże”, który niesie znaczenie, a z prawej ze znaku 重 zhòng („ciężki”), który podpowiada wymowę. Ten komponent zastąpiono znakiem 中 o wymowie zhòng („trafić w cel”) lub zhōng („środek”).
Druga reguła jest mniej oczywista niż pierwsza, bo stosowano ją mniej systematycznie. Mimo to jej logika bardzo pomaga uczącym się chińskiego, którzy chcą poznawać jednocześnie pismo uproszczone i tradycyjne.
3. Usunięcie jednego lub kilku komponentów. Na przykład znak 開 „otwierać” uproszczono, usuwając komponent 門 „drzwi”, tak że pozostał tylko 开, łatwiejszy do napisania. Tę regułę łatwiej dostrzec, gdy najpierw uczy się znaków tradycyjnych, a dopiero potem uproszczonych. Pozostaje ona jednak bardzo przydatna także wtedy, gdy nauka zaczyna się od pisma uproszczonego: pozostały komponent stanowi wskazówkę i ułatwia zapamiętywanie.
Istnieją wreszcie inne reguły upraszczania, ale nie pomagają one w nauce. Pomijamy je, by nie obciążać kursu zbędnymi informacjami.