Nauka chińskiego: kultura, lekcja 9

Dialog z lekcji 9 dotyczy dat, planów podróży i rytmu studiów Bai Xue w Pekinie. To dobra okazja, by zobaczyć, jak działa kalendarz w Chinach, ile trwają studia i dlaczego co zimę setki milionów ludzi w tym samym czasie ruszają w drogę.

1. Kalendarz chiński

Na co dzień Chiny posługują się kalendarzem gregoriańskim, czyli „słonecznym” (阳历 yánglì), tym samym co u nas. To on reguluje działanie administracji, szkół i pracy.

Istnieje jednak drugi, tradycyjny kalendarz, zwany „księżycowym” (农历 nónglì, dosłownie „kalendarz rolniczy”). W rzeczywistości jest on księżycowo-słoneczny: miesiące wyznacza księżyc – każdy zaczyna się od nowiu – a co pewien czas wprowadza się poprawki, by kalendarz nie rozminął się z porami roku.

Ten kalendarz nie jest reliktem przeszłości. To on wyznacza wielkie święta: Święto Wiosny, czyli chiński Nowy Rok (春节 Chūnjié), Święto Latarni (元宵节 Yuánxiāojié), Święto Środka Jesieni (中秋节 Zhōngqiūjié). Wielu Chińczyków zna też swoją datę urodzin według kalendarza księżycowego i świętuje ją obok tej z kalendarza gregoriańskiego. Dwa razy w roku urodziny – to wcale niezły pomysł.

2. Ile trwają studia

W dialogu Bai Xue mówi: 我在这儿读四年大学。 Wǒ zài zhèr dú sì nián dàxué. „Będę tu studiować cztery lata.”

Chińskie studia licencjackie (本科 běnkē) trwają bowiem cztery lata, podczas gdy w Polsce, jak w większości krajów europejskich, licencjat trwa trzy lata. To standardowa długość studiów pierwszego stopnia.

Ścieżka kształcenia wygląda tak: cztery lata studiów licencjackich, potem ewentualnie od dwóch do trzech lat studiów magisterskich (硕士 shuòshì) i od trzech do czterech lat studiów doktoranckich (博士 bóshì). O przyjęciu na studia decyduje 高考 gāokǎo, czyli ogólnokrajowy egzamin wstępny na studia, od którego zależy, na jaką uczelnię się trafi. Jak pokazała lekcja 8, uniwersytet jest jednym z najważniejszych wyznaczników pozycji społecznej.

3. Rytm roku akademickiego

Rok akademicki zaczyna się we wrześniu i dzieli się na dwa semestry: od września do stycznia oraz od lutego lub marca do czerwca lub lipca.

Są dwie długie przerwy: ferie zimowe (寒假 hánjià), trwające mniej więcej miesiąc na przełomie stycznia i lutego, oraz wakacje letnie (暑假 shǔjià), czyli dwa miesiące: lipiec i sierpień.

4. 春节 Chūnjié i wielka migracja

Chiński Nowy Rok, 春节 Chūnjié, „Święto Wiosny”, to zdecydowanie najważniejsze święto w roku. Jego data co roku jest inna, bo zależy od kalendarza księżycowego: przypada między końcem stycznia a połową lutego.

Dla rodzin to czas spotkań po rozłące, noworocznej kolacji rodzinnej (年夜饭 niányèfàn) i wspólnego powitania nowego roku. To odpowiednik naszego Bożego Narodzenia – a noworoczna kolacja przypomina naszą Wigilię, na którą do domu wraca się za wszelką cenę.

Stąd zjawisko, które nie ma odpowiednika nigdzie indziej: 春运 Chūnyùn, czyli „okres świątecznych przewozów”, nazywany też „wiosenną migracją”. Co roku setki milionów ludzi przemieszczają się w tym samym czasie z jednego krańca kraju na drugi. Pociągi, samoloty, autokary i drogi są zapchane przez kilka tygodni.

Zjawisko wynika ze struktury gospodarczej kraju. Miliony pracowników migrujących ze wsi (农民工 nóngmíngōng) mieszkają w miastach nadmorskich, ale pochodzą z wiejskich prowincji, czasem bardzo odległych. 春节 to często jedyny moment w roku, kiedy widzą się z bliskimi, a czasem także z własnymi dziećmi.

Zimowe ferie na uczelniach przypadają w tym samym okresie, więc studenci również wracają wtedy do domów. Jeśli podróżujesz po Chinach, unikaj tych czterdziestu dni.