Gramatyka 8
Nauka chińskiego: gramatyka z lekcji 8
Ta lekcja obejmuje kilka ważnych zagadnień: zaimki odnoszące się do zwierząt i przedmiotów, nowy klasyfikator (tzw. słowo miary), różnicę między dwoma sposobami powiedzenia „trochę” oraz słynne 了 oznaczające zmianę sytuacji.
Zaimki 大家, 它 i 它们
Język chiński ma w 3. osobie zaimek zarezerwowany dla zwierząt i przedmiotów: 它 . Jego liczba mnoga to 它们 .
Podsumowanie: 3. osoba
- 他 : on – o mężczyźnie
- 她 : ona – o kobiecie
- 它 : on, ona lub ono – o zwierzęciu albo przedmiocie
Przykład z tekstu:
我家有一只狗，还有两只猫。它们都不大。
Moja rodzina ma psa, a do tego dwa koty. One nie są duże.
Objaśnienie
W mowie 他, 她 i 它 wymawia się dokładnie tak samo: . Różnicę widać tylko w piśmie.
大家 znaczy „wszyscy”. Używa się go, gdy zwracamy się do grupy albo mówimy o całej grupie.
Przykład: 大家好！ Dzień dobry wszystkim!
Klasyfikator 只
只 to klasyfikator małych zwierząt: kotów, psów, ptaków.
Przykłady z tekstu:
我家有一只狗。 Moja rodzina ma psa.
还有两只猫。 A do tego dwa koty.
Uwaga: 只 ma dwie wymowy
只 wymawia się , w 1. tonie, gdy pełni funkcję klasyfikatora.
Wymawia się , w 3. tonie, gdy jest przysłówkiem „tylko”.
Przykład: 我只有一个妹妹。 Mam tylko jedną młodszą siostrę.
一点儿 i 有点儿: dwa sposoby, by powiedzieć „trochę”
Oba wyrażenia tłumaczy się jako „trochę”, ale nie stoją w tym samym miejscu zdania i nie mają tego samego wydźwięku.
1. 一点儿 : „trochę”, po czasowniku
一点儿 stoi po czasowniku. Wyraża niewielką ilość, bez żadnych podtekstów.
Przykłady:
他们都会说一点儿中文。
Wszyscy umieją mówić trochę po chińsku.
也会写一些汉字。
Umieją też napisać kilka znaków.
2. 有点儿 : „trochę”, przed czasownikiem
有点儿 stoi przed czasownikiem lub przed czasownikiem przymiotnikowym (przymiotnikiem w funkcji orzeczenia) – jest przysłówkiem. Często ma odcień negatywny: wyraża zakłopotanie lub dyskomfort.
Przykład z tekstu:
我有点儿喜欢她。 Trochę ją lubię (i trochę głupio mi to mówić).
Nie myl
一点儿 stoi za czasownikiem: 说一点儿中文, mówić trochę po chińsku.
有点儿 stoi przed czasownikiem: 有点儿喜欢, trochę lubić.
Zapamiętaj, że 有点儿 często niesie ze sobą zakłopotanie, podczas gdy 一点儿 pozostaje neutralne.
Końcowe 了: zmiana sytuacji
Partykuła 了 , umieszczona na końcu zdania, sygnalizuje, że nastąpiła zmiana sytuacji: coś jest inaczej niż wcześniej. To partykuła modalna.
Przykłady z tekstu:
我二十岁了。
Mam już dwadzieścia lat – właśnie stuknęła mi dwudziestka.
她九岁了。
Ma już dziewięć lat.
Porównaj:
我二十岁。 Mam dwadzieścia lat. (zwykłe stwierdzenie)
我二十岁了。 Mam już dwadzieścia lat. (no i proszę, stało się)
Objaśnienie
To 了 wcale nie jest wykładnikiem czasu przeszłego. Oznacza zmianę stanu, w dowolnym momencie. Dlatego 我不学中文了。 znaczy „Już nie uczę się chińskiego”: wcześniej była nauka, teraz jej nie ma.
To użycie nie jest oczywiste na początku i jeszcze przez jakiś czas takie nie będzie. Pogódź się z tym, że na razie nie wszystko jest jasne – z czasem i praktyką to minie. Tymczasem ucz się zdań kluczowych na pamięć – to działa najlepiej.
Wyrażenie 有的: „niektórzy…, a pozostali…”
有的 znaczy „niektórzy”. Służy do dzielenia grupy: niektórzy są tacy, a pozostali – inni.
Przykład z tekstu:
他们有的是英国人，有的是美国人。
Niektórzy z nich są Anglikami, a pozostali – Amerykanami.
Wyrażenie 人很好: „być dobrym człowiekiem”
W zdaniu 我的爸爸妈妈人很好。 , słowo 人 nie oznacza dosłownie „osoby”: określa, jaki ktoś jest jako człowiek. Dokładnie tak jak po polsku: „moi rodzice to dobrzy ludzie”.
Struktura wygląda więc tak:
和 w znaczeniu „z”
Jak już wiesz z lekcji 6, 和 znaczy „i” między dwoma rzeczownikami. Tutaj ma inne użycie: „z”. Jest wtedy czasownikiem przyimkowym (ang. coverb), a nie przyimkiem. Kryterium jest proste: przed nim może stanąć przysłówek, czego nie dopuszcza żaden polski przyimek.
Przykład z tekstu:
我喜欢和它们玩。 Lubię się z nimi bawić.
Jak rozpoznać, z którym z tych dwóch użyć ma się do czynienia? Wystarczy kontekst:
爸爸和妈妈 : tata i mama (między dwoma rzeczownikami)
和它们玩 : bawić się z nimi (przed dopełnieniem, po którym następuje czasownik)