Nauka chińskiego: gramatyka z lekcji 6

Klasyfikatory 个 i 口

W chińskim liczebnik nigdy nie stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem. Trzeba wstawić między nie słowo, które nazywamy klasyfikatorem (tzw. słowem miary). Jak sama nazwa wskazuje, przypisuje on rzeczownik do pewnej kategorii: przedmioty płaskie, zwierzęta, osoby i tak dalej. Polszczyzna zna coś podobnego w wyrażeniach typu „trzy sztuki”, „dwie kromki chleba”, „pięć główek kapusty”, ale w chińskim klasyfikator jest obowiązkowy przy każdym liczebniku.

Klasyfikatorem używanym przy ludziach jest 个 gè:
一个人 yí gè rén: jedna osoba
两个孩子 liǎng gè háizi: dwoje dzieci
七个人 qī gè rén: siedem osób

Klasyfikatorów jest wiele. Niektóre słowa nie mają własnego klasyfikatora: 个 pełni wtedy funkcję klasyfikatora domyślnego. To koło zapasowe mówionego chińskiego – ratuje niejedno zdanie.

Klasyfikator jest obowiązkowy także po zaimkach wskazujących 这，那 (ten, tamten) oraz po odpowiadającym im zaimku pytającym 哪 (który?):
这个人 zhè gè rén: ta osoba
那个学生 nà gè xuéshēng: tamten uczeń
哪个人？ Nǎ gè rén? Która osoba?

Do liczenia członków rodziny używa się klasyfikatora 口 kǒu („usta”):
我家有四口人。 Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén. Moja rodzina liczy cztery osoby.
你家有几口人？ Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén? Ile osób jest w twojej rodzinie?

Użycie liczebnika 两

Polszczyzna też zmienia formę „dwa” zależnie od tego, co liczymy (dwa, dwie, dwaj, dwoje – „dwoje dzieci”). Chiński również ma dwa sposoby powiedzenia „dwa”:

  • 二 èr: cyfra – przy liczeniu (1, 2, 3…), w numerach telefonów, przy piętrach;
  • 两 liǎng: liczebnik ilościowy – przed klasyfikatorem.

Przykłady:
两个孩子 liǎng gè háizi: dwoje dzieci
两口人 liǎng kǒu rén: dwie osoby (w rodzinie)

Czasownik 有 i jego przeczenie 没有

有 yǒu znaczy „mieć” albo „jest / są” (istnienie). Zdanie buduje się z nim tak jak z każdym innym czasownikiem:

Przykłady z dialogu:
我有两个孩子。 Wǒ yǒu liǎng gè háizi. Mam dwoje dzieci.
你有几个孩子？ Nǐ yǒu jǐ gè háizi? Ile masz dzieci?

Przykłady:
我没有弟弟。 Wǒ méiyǒu dìdi. Nie mam młodszego brata.
你没有弟弟吗？ Nǐ méiyǒu dìdi ma? Nie masz młodszego brata?

Spójnik 和

和 hé znaczy „i”. Łączy rzeczowniki lub grupy rzeczownikowe.

Przykłady z dialogu:
一个女儿和一个儿子 yí gè nǚ'ér hé yí gè érzi: córka i syn
我的爸爸、妈妈、一个哥哥、一个姐姐、两个妹妹和我。 Wǒ de bàba, māma, yí gè gēge, yí gè jiějie, liǎng gè mèimei hé wǒ. Mój tata, moja mama, starszy brat, starsza siostra, dwie młodsze siostry i ja.

Przecinek wyliczeniowy 、

Być może w dialogu rzucił ci się w oczy znak 、 – to tak zwany 顿号 dùnhào. To przecinek wyliczeniowy, który oddziela elementy wyliczenia tam, gdzie polszczyzna stawia zwykły przecinek.

Przykład: 我的爸爸、妈妈、一个哥哥、一个姐姐、两个妹妹和我。 Wǒ de bàba, māma, yí gè gēge, yí gè jiějie, liǎng gè mèimei hé wǒ.

Zwykły przecinek ，, czyli 逗号 dòuhào, oddziela z kolei zdania składowe. Tych dwóch znaków nie wolno mylić.

Brak 的 w wyrażeniu 你家

W dialogu jest 你家有几口人？ a nie 你的家有几口人？.

Gdy związek między określeniem a wyrazem określanym jest bardzo bliski (rodzina, części ciała, sprawy osobiste), partykuła 的 często odpada:
你家: twoja rodzina; u ciebie (w domu)
我妈妈: moja mama
他爸爸: jego tata