Çince öğrenmek: 6. ünitenin dilbilgisi

Ölçü birim sözcükleri 个 ve 口

Çincede bir sayı hiçbir zaman doğrudan bir adın önüne gelmez. Sayı ile ad arasına, adına ölçü birim sözcüğü denen bir sözcük koymak gerekir. Adından da anlaşılacağı gibi bu sözcük, adı bir kategoriye yerleştirir: yassı nesneler, hayvanlar, insanlar vb. Türkçe bu noktada Çinceye çok yakındır: biz de "üç tane kitap" deriz, yani sayı ile adın arasına bir sözcük koyarız.

İnsanlar için kullanılan ölçü birim sözcüğü 个 gè:
一个人 yí gè rén: bir kişi
两个孩子 liǎng gè háizi: iki çocuk
七个人 qī gè rén: yedi kişi

Çincede pek çok ölçü birim sözcüğü vardır. Bazı adların kendine özgü bir ölçü birim sözcüğü yoktur: 个 o zaman varsayılan ölçü birim sözcüğü işlevi görür. Bu, konuşma dilindeki Çincenin yedek lastiğidir ve pek çok cümleyi kurtarır.

Ölçü birim sözcüğü şunlarla birlikte de zorunludur: işaret sözcükleri 这，那 (bu, şu) ve bunların soru sözcüğü 哪 (hangisi?):
这个人 zhè gè rén: bu kişi
那个学生 nà gè xuéshēng: şuradaki öğrenci
哪个人？ Nǎ gè rén? Hangi kişi?

Bir ailenin bireylerini saymak için kullanılan ölçü birim sözcüğü 口 kǒu (ağız):
我家有四口人。 Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén. Ailem dört kişi.
你家有几口人？ Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén? Ailen kaç kişi?

Şu sayının kullanımı: 两

Çincede "iki" demenin iki yolu vardır:

  • 二 èr: iki (sayarken kullanılan sayı), saymak için (1, 2, 3…), telefon numaralarında, kat numaralarında;
  • 两 liǎng: iki (ölçü birim sözcüğünden önce), bu sayı her zaman şununla birlikte gelir: ölçü birim sözcüğü.

Örnekler:
两个孩子 liǎng gè háizi: iki çocuk
两口人 liǎng kǒu rén: iki kişi, bir ailede

Fiil 有 ve olumsuzu 没有

有 yǒu "sahip olmak" ya da "var olmak" anlamına gelir. Kuruluşu bütün fiillerinki gibidir:

Diyalogdan örnekler:
我有两个孩子。 Wǒ yǒu liǎng gè háizi. İki çocuğum var.
你有几个孩子？ Nǐ yǒu jǐ gè háizi? Kaç çocuğun var?

Örnekler:
我没有弟弟。 Wǒ méiyǒu dìdi. Küçük erkek kardeşim yok.
你没有弟弟吗？ Nǐ méiyǒu dìdi ma? Küçük erkek kardeşin yok mu?

Bağlaç 和

和 hé "ve" anlamına gelir. Şunları birbirine bağlar: adları ya da ad öbeklerini.

Diyalogdan örnekler:
一个女儿和一个儿子 yí gè nǚ'ér hé yí gè érzi: bir kız ve bir oğul
我的爸爸、妈妈、一个哥哥、一个姐姐、两个妹妹和我。 Wǒ de bàba, māma, yí gè gēge, yí gè jiějie, liǎng gè mèimei hé wǒ. Babam, annem, bir abim, bir ablam, iki küçük kız kardeşim ve ben.

Sıralama virgülü 、

Diyalogda belki şu işareti fark ettiniz: 、 — Çincedeki adı 顿号 dùnhào'dur. Buna sıralama virgülü denir: bir listenin ögelerini birbirinden ayırır; Fransızca aynı yerde normal virgül kullanır.

Örnek: 我的爸爸、妈妈、一个哥哥、一个姐姐、两个妹妹和我。 Wǒ de bàba, māma, yí gè gēge, yí gè jiějie, liǎng gè mèimei hé wǒ.

Normal virgül ，, yani 逗号 dòuhào, bir cümledeki cümlecikleri birbirinden ayırır. Bu ikisi birbirine karışmaz.

İsim tamlamasında 的 ekinin düşmesi: 你家

Diyalogda şöyle deniyor: 你家有几口人？ — şöyle değil: 你的家有几口人？.

Belirten ile belirtilen arasındaki ilişki çok sıkı olduğunda (aile, beden bölümleri, yakınlık), 的 çoğu zaman düşer:
你家: senin ailen, senin evin
我妈妈: annem
他爸爸: babası