Karakterler 3

是 shì: olmak (koşaç)
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 日 güneş; 𤴓 şunun bir biçimi: 正 doğru, düzgün.
Köken: 是 shì iki bölümden oluşur: üstte 日 rì bileşeni yer alır, "güneş" ya da "gün" demektir; altta ise 正 (zhèng) bileşeni bulunur, "doğru" ya da "düzgün" demektir. Eski yazılarda 是 başlangıçta doğruluk ya da yerindelik düşüncesini anlatıyordu; bu anlam zamanla bir durumun ya da bir varlığın olumlanmasına dönüştü.

他 tā: o (erkek için)
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 亻 insan; 也 engerek ya da vazo.
Köken: 他 tā başlangıçta yılan anlamındaki şu karakterden alınmış bir ses ödünçlemesidir: 它 tā. Sonradan buna insan bileşeni 亻 eklenerek şu karakter oluşturuldu: 佗. 他 bu karakterin bir biçimidir ve bugüne kalan da bu biçim olmuştur.

她 tā: o (kadın için). Okunuşu "o (erkek için)" karakteriyle aynıdır, ama karakter farklıdır: soldaki bileşen kadın bileşenidir.
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 女 kadın; 也 engerek ya da vazo.
Köken: 20. yüzyıldan önce, "o (kadın için)" anlamını veren ayrı bir tā zamiri yoktu; bu karakter, modern yazı dilinde cinsiyet ayrımını göstermek için, insan bileşeni 亻 yerine kadın bileşeni 女 konularak yaratıldı; bu değişiklik şu karakterin sol yanında yapılmıştır: 他 tā.

的 de: tamlama eki (dilbilgisine bakınız)
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 白 beyaz; 勺 kaşık.
Köken: 的 şu bileşenlerden oluşur: 白 (beyaz) solda, 勺 (kaşık) ise sağda bulunur. Bu ikisi başlangıçta, insanların çevrelerindeki şeyleri seçip kavramasına yarayan ışıklı bir aydınlığı anlatıyordu. Genişlemeyle karakter, bir hedefin tam ortası anlamını kazandı. Bazı kelimelerde hâlâ bu anlamıyla bulunur; o zaman şöyle okunur: dì.

叫 jiào: adı … olmak; çağırmak
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 口 ağız; 丩 birbirine bağlı iki ip.
Köken: 叫 jiào şu iki bileşenden oluşan bir karakterdir: ağız 口 sesleri ya da konuşma eylemini gösterir; ses bileşeni ise 丩 (jiū) okunuşu gösterir. 丩 jiū başlangıçta birbirine bağlı iki ipi gösteriyordu.

什 shén: tek başına anlamı yoktur. 什么 shénme: ne?

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 亻 adam/insan; 十 on.
Köken: 什 shén ya da shí bir anlam bileşeni ile bir ses bileşeninden oluşan bir karakterdir. Solda insan bileşeni 亻 (şunun bir biçimi: 人, "adam" demektir) yer alır; sağda ise ses bileşeni 十 (shí, "on" demektir) bulunur. Başlangıçta 什 on askerden oluşan bir birliği gösteriyordu.

么 me: tek başına anlamı yoktur. 什么 shénme: ne?

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 厶 özel, kişisel.
Köken: 么 me ya da ma başlıca soru sözcüklerinde kullanılan basitleştirilmiş bir karakterdir, örneğin 什么 ( shénme , "ne" ya da "hangi" demektir). Şu geleneksel karakterin basitleştirilmiş biçimidir: 麼. Bu karakter, ses bileşeni 麻 má (kenevir) ile 幺 yāo ("incecik, ince ipek ipliği") bileşenlerinden oluşur. 麼 başlangıçta "ince" demekti. Bugün 么 daha çok soru ifadelerinde ve günlük konuşma sözcüklerinde kullanılır.

谁 shéi: kim?

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 讠 söz, konuşma; 隹 kısa kuyruklu kuş.
Köken: 谁 shéi (ya da shuí) şu karakterin basitleştirilmiş biçimidir: 誰. Söz bileşeni 讠 (şu karakterin basitleştirilmişi: 言, "söz" ya da "dil" demektir), iletişimle ya da soru sormakla bağlantıyı gösterir; ses bileşeni ise 隹 zhuī, kısa kuyruklu bir kuşu gösterir ve burada ses bileşeni olarak kullanılır.

老 lǎo: yaşlı olmak, yaşlı

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 耂 başlık, saç; 匕 kaşık.
Köken: 老 lǎo bir bastona dayanmış, uzun saçlı, beli bükülmüş yaşlı bir kişiyi gösteren bir piktogramdır.

师 shī: (usta), tek başına kullanılmaz. "Usta" için şu kelime kullanılır: 师父 shīfu

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 刂 bıçak (şunun dikey biçimi: 刀); 一 bir; 巾 bez, atkı, sarık.
Köken: 师 shī bir ideogramdır. Şunun basitleştirilmiş biçimidir: 師; bu karakter iki öğeden oluşur: solda 𠂤 bileşeni küçük bir tepeciği gösterir; sağda ise 帀 zā bileşeni "çevrelemek" demekti. Özgün karakter, karargâhın çevresinde nöbet tutan bir asker öbeğini gösteriyordu. Genişlemeyle 师 bir ustayı ya da bir öğretmeni, belli bir alanda yetke sahibi bir kişiyi anlatan bir söz oldu.

同 tóng: aynı, benzer

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 冂 ters kutu; 一 bir; 口 ağız.
Köken: 同 tóng bir ideogramdır. İki öğeden oluşur: üstte 凡 fán bileşeni ("hepsi, birlikte") yer alır; içeride ise 口 kǒu karakteri bulunur, "ağız" ya da "açıklık" demektir. Bu ikisi birlikte, aynı sesle birleşmiş birçok kişi düşüncesini çağrıştırır. Genişlemeyle 同 "birlikte", "aynı" ya da "benzer" anlamlarını kazandı.

学 xué: öğrenmek
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: ⺍ küçük; 冖 çatı; 子 çocuk.
Köken: 学 xué bir ideogramdır. Geleneksel karakter 學 yapısını anlamak için bir ipucu verir. İki el 臼 hesap yapmaya yarayan çubukları 爻 sarar; buna çatı 冖 mì ve çocuk 子 zǐ eklenir. Bütün olarak karakter, bir çatı altındaki çocukları çağrıştırır; bu da öğrenime ve çalışmaya ayrılmış bir yer düşüncesini verir. Basitleştirilmiş biçim 学 çatıyı sadeleştirerek ve bazı çizgileri atarak bu simgeselliği korur.

请 qǐng: davet etmek; lütfen
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 讠 söz, konuşma; 青 qīng mavi-yeşil.
Köken: 请 qǐng bir ses-anlam bileşiğidir. Anlam bileşeni 讠 (söz) davet etme düşüncesini verir; ses bileşeni ise şudur: 青 qīng (mavi-yeşil).

问 wèn: sormak; soru

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 门 kapı; 口 ağız.
Köken: 问 wèn (şunun basitleştirilmiş biçimi: 問) şunlardan oluşur: 门 mén (kapı) ve 口 kǒu (ağız). Başlangıçta şunu gösteriyordu: bir evin kapısında soru sorma eylemi. Genişlemeyle "sorgulamak", "sormak" anlamlarını kazandı.

名 míng: (ad)

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 夕 akşamüstü, alacakaranlık; 口 ağız.
Köken: 名 míng iki bölümden oluşur: ağız bileşeni 口 altta yer alır ve dille ya da konuşma eylemiyle ilgilidir; üstteki bölüm ise 夕 eskiden ayı ya da geceyi gösteriyordu, bugün ise akşamüstünü gösterir. Eski Çin'de ad çoğu zaman akşamüstü yapılan törenlerde verilirdi; geceyle olan bağ buradan gelir. Böylece bu karakter, resmî ya da törensel bir ortamda birine ad verme düşüncesini simgeler.

字 zì: (yazı) karakteri
Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 宀 çatı; 子 çocuk.
Köken: 字 zì iki öğeden oluşur: üstte çatı 宀 yer alır, bir barınağı ya da bir evi gösterir; ses bileşeni ise 子 zǐ "çocuk" demektir. Eski Çin kültüründe çocuklara yazı öğretimi geleneksel olarak evde yapılırdı. Böylece 字 bir çatı altında çocukların eğitimiyle bağlantılı olarak yazılmış karakter düşüncesini çağrıştırır.

明 míng: (ışık, aydınlık; Ming hanedanı, 1368 - 1644)

Karakterin yazımı:

Grafik bileşenler: 日 güneş; 月 ay.
Köken: 明 míng bir ideogramdır. İki öğeden oluşur: 日 rì solda "güneş" demektir, 月 yuè sağda ise "ay" demektir. Güneş ile ayın birleşimi aydınlık ve ışık düşüncesini simgeler; çünkü güneş gündüz, ay ise gece parlar. 明 böylece ışığı, bilgiyi ve genişlemeyle anlama ya da kavrayış kavramını gösterir.

月 yuè: ay (takvim) / (ay, gökyüzü)
Karakterin yazımı:

Bileşen: 月 "ay" anlamı taşıyan bir grafik bileşendir.
Köken: 月 yuè şunu gösteren ilkel bir piktogramdır: hilal biçiminde bir ay. Bu karakter hem ay gökcismini hem de şu kavramı simgeler: ay (takvim) — ay döngüsüne bağlı olarak.