Ενότητα 3: γραμματική

Σε αυτή την ενότητα, θα δούμε το ρήμα "είμαι" 是, τις ερωτηματικές λέξεις 什么 και 谁, το μόριο προσδιορισμού 的, τη δομή των κινεζικών ονομάτων και τη διαφορά ανάμεσα σε 学生 και 同学.

Το ρήμα "είμαι" 是

Το ρήμα "είμαι" 是 shì στα μανδαρίνικα κινεζικά χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο απ' ό,τι στα ελληνικά.

Θυμάστε τα επιθετικά ρήματα που είδαμε στην ενότητα 1;

Πρόκειται για τα 好 hǎo "είμαι καλά", 客气 kèqi "είμαι ευγενικός", 老 lǎo "είμαι μεγάλος (σε ηλικία)" και 高兴 gāoxìng "είμαι ευχαριστημένος, χαρούμενος".

Πρέπει να θυμάστε 2 κανόνες για αυτά τα ρήματα:
1- σε μια καταφατική πρόταση, έχουν συγκριτική σημασία. Παράδειγμα: 他老， "Είναι μεγάλος ενώ....". Για να αφαιρέσουμε τη σύγκριση, πρέπει να προσθέσουμε το επίρρημα "πολύ" 很 hěn : 他很老。 "Είναι (πολύ) μεγάλος."
2- τα επιθετικά ρήματα περιλαμβάνουν ήδη το ρήμα "είμαι". Δεν πρέπει λοιπόν να βάζουμε το ρήμα 是 shì με τα επιθετικά ρήματα.

Η επόμενη πρόταση είναι επομένως λανθασμένη: 他是老。
Είναι ωστόσο ένα από τα πιο συχνά λάθη των ελληνόφωνων μαθητών.

Το ρήμα "είμαι" 是 shì θα χρησιμοποιείται λοιπόν μόνο με ουσιαστικά:
他是老师。 Tā shì lǎoshī. Είναι δάσκαλος.
他是谁？ Tā shì shéi ? Ποιος είναι αυτός;
她是我的同学。 Tā shì wǒ de tóngxué. Είναι συμμαθήτριά μου.

Η ελλιπής ερώτηση: 什么 και 谁

Είδαμε στην προηγούμενη ενότητα την πλήρη ερώτηση, δηλαδή μια ερώτηση στην οποία μπορούμε να απαντήσουμε με ναι ή όχι. Αυτή η ερώτηση σχηματίζεται βάζοντας 吗 ma στο τέλος μιας πρότασης.
Παράδειγμα: 你是老师吗？ Nǐ shì lǎoshī ma ? Είσαι δάσκαλος;

Μια ελλιπής ερώτηση είναι μια ερώτηση στην οποία δεν μπορούμε να απαντήσουμε ούτε με ναι ούτε με όχι. Είναι μια ερώτηση που ζητά μια επιπλέον πληροφορία. Χρησιμοποιούμε τότε ερωτηματικές λέξεις.

Ορίστε οι δύο ερωτηματικές λέξεις αυτής της ενότητας:

什么 shénme σημαίνει "τι" ή "ποιο". Χρησιμοποιείται για να ζητήσουμε πληροφορίες για αντικείμενα ή έννοιες.
谁 shéi σημαίνει "ποιος". Χρησιμοποιείται για να ζητήσουμε πληροφορίες για πρόσωπα.

Αυτό που πρέπει να θυμάστε για τις ελλιπείς ερωτήσεις είναι ότι δεν υπάρχει αντιστροφή υποκειμένου: η ερωτηματική λέξη βρίσκεται στην ίδια θέση με τη λέξη-απάντηση.

他是谁？ Tā shì shéi ? Ποιος είναι αυτός;
他是李老师。 Tā shì Lǐ lǎoshī. Είναι ο δάσκαλος Li.

你叫什么名字？ Nǐ jiào shénme míngzì ? Ποιο είναι το όνομά σου;
我叫月月。 Wǒ jiào Yuèyue. Με λένε Yueyue.

Οι προσωπικές αντωνυμίες 他 και 她

Στα κινεζικά, η αντωνυμία "αυτός" και η αντωνυμία "αυτή" προφέρονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο: tā. Ωστόσο, γράφονται με διαφορετικούς χαρακτήρες:

他 tā : αυτός (αρσενικό)
她 tā : αυτή (θηλυκό)

Αυτή η διάκριση στον γραπτό λόγο είναι σχετικά πρόσφατη στην ιστορία των κινεζικών. Εισήχθη στις αρχές του 20ού αιώνα υπό την επίδραση των ευρωπαϊκών γλωσσών. Στον προφορικό λόγο, τα συμφραζόμενα επιτρέπουν να ξέρουμε αν μιλάμε για άντρα ή γυναίκα.

Ανακεφαλαίωση των προσωπικών αντωνυμιών που είδαμε μέχρι τώρα:
我 wǒ : εγώ, εμένα
你 nǐ : εσύ, εσένα
他 tā : αυτός, αυτόν
她 tā : αυτή
我们 wǒmen : εμείς
你们 nǐmen : εσείς
他们 tāmen : αυτοί
她们 tāmen : αυτές

Το μόριο προσδιορισμού 的

的 de είναι ένα μόριο προσδιορισμού. Χρησιμεύει στο να συνδέει τον προσδιοριστή (μια συμπληρωματική πληροφορία) με το προσδιοριζόμενο (αυτό για το οποίο μιλάμε) σύμφωνα με την ακόλουθη δομή:

Παράδειγμα: 老师的名字 lǎoshī de míngzì το μικρό όνομα του δασκάλου: αυτό για το οποίο μιλάμε είναι ένα μικρό όνομα 名字, αλλά όχι οποιοδήποτε. Ο προσδιοριστής, που φέρνει μια συμπληρωματική πληροφορία (δάσκαλος), διευκρινίζει το προσδιοριζόμενο: είναι αυτό του δασκάλου, όχι κάποιου άλλου.

Μιλάμε επίσης για "κτητικό" μόριο, αλλά η κτήση είναι μόνο μία πτυχή του προσδιορισμού. Άλλωστε, ο προσδιοριστής μπορεί να είναι μια λέξη, αλλά και μια πρόταση (που συχνά θα μεταφράζεται με μια αναφορική πρόταση στα ελληνικά).

Για παράδειγμα: 叫月月的学生 ο/οι μαθητής/μαθητές που ονομάζεται/ονομάζονται Yueyue

Παρατηρήστε ότι η δομή είναι αντίστροφη από τα ελληνικά. Είναι ένα σημαντικό σημείο για να ξεχωρίζουμε λιγότερο προφανείς ομάδες λέξεων:
老师的学生 lǎoshī de xuéshēng οι μαθητές του δασκάλου
学生的老师 xuéshēng de lǎoshī ο δάσκαλος των μαθητών

Αυτό λειτουργεί επίσης με τις προσωπικές αντωνυμίες για να σχηματίσουμε τα κτητικά επίθετα:
我的 : δικός μου, δική μου, δικά μου
你的 : δικός σου, δική σου, δικά σου
他的 : δικός του, δική του, δικά του (αυτού)
她的 : δικός της, δική της, δικά της (αυτής)

Για παράδειγμα:
我的老师 wǒ de lǎoshī : ο δάσκαλός μου
她的同学 tā de tóngxué : ο/η συμμαθητής/συμμαθήτρια της (αυτής)

Το προσδιοριζόμενο μπορεί να απουσιάζει (εννοούμενο ή άγνωστο). Τα κτητικά επίθετα γίνονται τότε κτητικές αντωνυμίες:
我的 : ο δικός μου, η δική μου, οι δικοί μου
李老师的 : αυτός/αυτή του δασκάλου Li

Η δομή των κινεζικών ονομάτων

Στα κινεζικά, το επώνυμο (姓 xìng) προηγείται πάντα του μικρού ονόματος (名字 míngzì). Είναι το αντίστροφο των ελληνικών.

Παράδειγμα: 李明 Lǐ Míng — 李 είναι το επώνυμο και 明 είναι το μικρό όνομα.

Τα κινεζικά επώνυμα αποτελούνται γενικά από έναν μόνο χαρακτήρα (υπάρχουν μερικές σπάνιες εξαιρέσεις με δύο χαρακτήρες). Τα μικρά ονόματα αποτελούνται από έναν ή δύο χαρακτήρες.

Για να απευθυνθούμε σε κάποιον με ευγενικό τρόπο, χρησιμοποιούμε το επώνυμο ακολουθούμενο από έναν τίτλο:
李老师 Lǐ lǎoshī : Δάσκαλος Li
王先生 Wáng xiānsheng : Κύριος Wang

Διαφορά ανάμεσα σε 学生 και 同学

学生 xuéshēng σημαίνει "μαθητής" ή "φοιτητής". Είναι ένας γενικός όρος για να δηλώσουμε ένα πρόσωπο που σπουδάζει.
Παράδειγμα: 他是学生。 Tā shì xuéshēng. Είναι φοιτητής.

同学 tóngxué σημαίνει "συμμαθητής". Κυριολεκτικά, 同 σημαίνει "ίδιος" και 学 σημαίνει "σπουδάζω": είναι πρόσωπα που σπουδάζουν μαζί. Αυτός ο όρος υπονοεί μια σχέση ανάμεσα στα πρόσωπα.
Παράδειγμα: 她是我的同学。 Tā shì wǒ de tóngxué. Είναι συμμαθήτριά μου.

Συνοπτικά, 学生 δηλώνει το καθεστώς (το να είσαι μαθητής/φοιτητής), ενώ 同学 δηλώνει μια σχέση (να σπουδάζεις στο ίδιο μέρος). Ένας δάσκαλος θα χρησιμοποιήσει 同学 για να απευθυνθεί στους μαθητές του, συχνά στον πληθυντικό: 同学们 tóngxuémen.

同学 χρησιμοποιείται επίσης ως τίτλος, όπως δάσκαλος, κύριος ή κυρία: 李同学 "ο μαθητής Li".

Θα αναγνωρίσουμε εύκολα τη χρήση του 同学 ως τίτλο, καθώς θα προηγείται ένα επώνυμο.